Motoryzacja
9 marca 2018

Legendarni polscy kierowcy za kierownicą Toyoty Celiki GT-Four

Cztery tytuły Rajdowego Mistrza Polski, w tym dwa dla teamu Toyota Motor Poland. W latach 1993–98 był to jeden z najlepszych samochodów WRC na świecie. Celica GT-Four stała się ikoną polskich rajdów. Jest kojarzona nie tylko z legendarnym Carlosem Sainzem, lecz także z triumfami Gieruszczaka, Hołowczyca i Gryczyńskiego.

Gdyby na początku lat 90. spytać przeciętnego Kowalskiego, z czym kojarzy mu się słowo „Toyota”, bez wątpienia odparłby „Corolla”. Produkowany od 62 lat światowy bestseller był wówczas – u progu wielkich przemian ustrojowych w Polsce – obiektem marzeń wielu Polaków. Przez lata auto sprzedawano wyłącznie za dewizy w sieci POL-MOT, stanowił też nagrodę w konkursie Miss Polonia.

Fani rajdów wspomnieliby jeszcze zapewne o Corolli GT, bo od sezonu 1986 słynne, tylnonapędowe Hachi-Roku (AE86) odnosiły sukcesy na trasach polskich rajdów. Wówczas Mariusz Kostrzak i Marcin Augustyn zdobyli pierwsze polskie zwycięstwo dla Toyoty. Reprezentujący AK Śląski Mariusz Kostrzak wygrał 20. Rajd Warszawski 86’ i zajął pierwsze miejsce w klasyfikacji generalnej kierowców RSMP 1986.

Właśnie pod koniec lat 80. zespół Toyota Team Europe (TTE) wystawił do rajdowych zmagań nową, groźną broń – model Celica GT-Four (ST165). W latach 1983–86 jej słynna poprzedniczka Celica Twin-Cam Turbo (TA64) trzykrotnie zwyciężyła morderczy Rajd Safari, zdobywając zaszczytny przydomek „King of Africa”. W Polsce, aż do czasu zwycięstw Carlosa Sainza, który zdobył 2 tytuły Rajdowego Mistrza Świata WRC dla Toyoty, Celica była samochodem mało znanym. Tylko nieliczni fani sportu pamiętali, że rajdowy debiut modelu w naszym kraju nastąpił już w listopadzie 1973 r. na trasie 11. Międzynarodowego Rajdu Warszawskiego Polskiego Fiata. Była to Toyota Celica1600 GT szwedzkiej załogi Lundström/Sager. Do końca dekady kilka egzemplarzy Celiki pojawiło się jeszcze wielokrotnie na Rajdzie Polski, lecz startowali nią Szwedzi, Duńczycy i zawodnicy z RFN. Epoka niezwykłych sukcesów Toyoty Celiki w polskim sporcie rozpoczęła się dopiero wiosną 1991 r.

wyścig toyota

Czas na 4WD
Lata 80. były okresem, w którym samochody z napędem na cztery koła całkowicie wyeliminowały z rajdowych oesów „ośki” – pojazdy z przednim lub (rzadziej) tylnym napędem. Team, który miał ambicje na zwycięstwo lub liczące się miejsce, musiał uzbroić się w auto 4x4. Był to okres wielkiego przełomu technologicznego w WRC. Po likwidacji Grupy B, nieodzownym elementem samochodu rajdowego stała się także turbosprężarka. Inżynierowie Toyoty testowali różne warianty turbodoładowania, w tym układ dwóch turbosprężarek w modelu Celica Twin-Cam Turbo.

Pierwsza Celica z napędem na cztery koła debiutowała w październiku 1986 r. jako ST165 (2.0, moc od 185 do 225 KM). Samochód był produkowany przez kolejne trzy lata. Rajdowa wersja z homologacją Grupy A była napędzana 4-cylindrową, dwulitrową jednostką turbo o symbolu 3S-GTE (moc od 265 do 300 KM). 3 maja 1988 r. w 32. edycji Tour de Corse wystartowała Celica ST165 fińskiej załogi Kankkunen/Piironen, lecz nie udało im się ukończyć rajdu. Wtedy inżynierowie TTE w Kolonii dopracowali konstrukcję do perfekcji. Dzień triumfu ST165 z numerem rejestracyjnym K-AM 5108 nastąpił 17 września 1989 roku w Perth (Australia), kiedy to Kankkunen i Piironen stanęli na najwyższym podium 2. edycji Commonwealth Bank Rally.

W tym samym miesiącu na światowe rynki wprowadzono seryjną wersję drugiej generacji modelu Celica GT-Four, oznaczoną kodem fabrycznym ST185 (1989–93). W salonach Toyoty auto oferowano z normalnym nadwoziem coupé (do 1991 r.) lub z poszerzonymi błotnikami (tzw. wide body). Na rynku USA i Kanady seryjna wersja czteropędowa występowała pod nazwą „All-Trac Turbo” (silnik 2.0/ 200 KM), w Japonii i Europie – jako Celica GT-Four (nieoficjalnie używano także nazwy GT-4) z dwulitrową jednostką turbo 3S-GTE o mocy 241 KM.

Toyota Celica GT-Four była produkowana w niewielkich ilościach w 3 generacjach:

-ST165 (1986-1989)

-ST185 (1989-1993)

-ST205 (1994-1999)

Auta montował zakład Toyoty w Tahara (prefektura Aichi w Japonii) we współpracy z Toyota Team Europe. Rajdowe pojazdy Grupy A montowano na indywidualne zamówienie w Kolonii. Celica GT-Four stała się ikoną rajdów WRC. Jeździli nią i zwyciężali czołowi kierowcy lat 90., m.in. Didier Auriol i Carlos Sainz, zdobywca 2 tytułów rajdowego mistrza świata dla Toyoty.

rajdowa toyota celica

Rajdowa Celica w Polsce
Jeszcze 1990 r. na trasach polskich rajdów dominowały tylnonapędowe Corolle AE86. Jednym z najlepszych zawodników był Marek Gieruszczak (Automobilklub Karkonoski). 23 września 1990 r. pilotowany przez Macieja Maciejewskiego zwyciężył on Klasę A-12 w Rajdzie Wisły, zdobywając 5. miejsce w klasyfikacji generalnej. Na przełomie 1990 i 1991 r. Gieruszczak przesiadł się na krótko do przednionapędowej Corolli 1600 GT-i (AE92), by w lutym 1991 r. zdobyć drugie miejsce w 7. Dolnośląskim Rajdzie Zimowym. W tym czasie udało mu się pozyskać sponsorów i zakupić od jednego z zachodnich teamów używany egzemplarz A-grupowej GT-Four ST165.

Zmiana techniki prowadzenia z „ośki” na pojazd z napędem 4x4 wymagała intensywnego treningu, lecz wysiłek szybko procentował. 18 maja 1991 r. na metę 19. edycji Rajdu Elmotu w Świdnicy Gieruszczak i Maciejewski dotarli do mety na 3. pozycji. Mechanicy zadbali, by silnik i mechanizmy GT-Four funkcjonowały bez zarzutu. Później było już coraz lepiej. Gieruszczak zajął drugie miejsce w 22. Rajdzie Festiwalowym (6–7 lipca 1991 r.). Pod koniec sezonu Maciejewskiego zastąpił na prawym fotelu Marek Skrobot. Napęd na obie osie, znakomita technika i nieprzeciętna wola walki zapewniły Gieruszczakowi tytuł Rajdowego Wicemistrza RSMP w sezonie 1991. Pierwszy sezon Celiki GT-Four na trasach polskich rajdów okazał się sukcesem.

Czas na Toyota Motor Poland!

31 grudnia 1990 r. powstała firma Toyota Motor Poland – oficjalny przedstawiciel japońskiego koncernu w Polsce. W następnym roku powstały liczne salony Toyoty. W 1991 r. w ofercie TMPL pojawiła się m.in. Celica (ST185). Piotr Chodzeń, właściciel salonów Toyoty i Lexusa wspomina, że już od maja 1991 r. zamawiano pierwsze egzemplarze auta. Jednym z nielicznych nabywców był znany na całym świecie operator filmowy Witold Adamek, autor zdjęć m.in. do słynnego „Dekalogu” Krzysztofa Kieślowskiego.

W oficjalnym cenniku dealerów sieci TMPL z lutego 1992 pojazd w wersji 2.0 GTi wyposażony m.in. we wspomaganie układu kierowniczego i system ABS kosztował niemal 328 milionów złotych, czyli równowartość 2,5 Corolli w bazowej, 3-drzwiowej wersji 1.3. XL. By lepiej zrozumieć ówczesne realia cenowe, warto przypomnieć, że średnie miesięczne zarobki w Polsce wynosiły wówczas ok. 2,9 miliona złotych, a popularny wówczas Polonez Caro 1.5 GLE kosztował niecałe 80 milionów złotych. Celica była więc samochodem drogim i rzadko spotykanym na polskich drogach. Mimo to TMPL zainteresowała się sukcesami Gieruszczaka i wsparła jego starty w sezonie 1992. Powstał zalążek oficjalnego, mistrzowskiego zespołu Toyoty w Polsce.

Pod koniec 1992 roku do grona prywatnych teamów wspieranych przez Toyota Motor Poland dołączyli Paweł Przybylski oraz Krzysztof Hołowczyc. Przełomem okazał się sezon 1993: wówczas powstał oficjalny zespół rajdowy TMPL, lecz pierwszą imprezą z udziałem tego teamu był 40. Rajd Wisły, rozgrywany we wrześniu 1992 w okolicach Szczyrku. Na jego czele stanął Ryszard Żyszkowski, doświadczony kierowca i pilot rajdowych mistrzów Polski, m.in legendarnego Mariana Bublewicza (1950–93). W ekipie technicznej teamu TMPL znaleźli się doświadczeni mechanicy rajdowi: Krzysztof Czepan, Sławomir Wąsowski oraz Jacek Wojtyczko. Mieli oni duże doświadczenie, obsługiwali mistrza Mariana Bublewicza podczas wielu imprez. W szczególnych przypadkach do grupy dołączało 2 dodatkowych, sprawdzonych mechaników. Poza wsparciem finansowym TMPL udostępniło zespołowi ciężarówkę Toyota Dyna i samochód dostawczy HiAce. 

celica

Pasmo sukcesów 
W sezonie 1993 Paweł Przybylski pilotowany przez Krzysztofa Gęborysa (Celica GT-Four) zdobył tytuł Rajdowego Mistrza Polski, stając na najwyższym podium trzech rajdów: Dolnośląskiego, Krakowskiego i Elmot. Wicemistrzem został kierowca innej GT-Four, Marek Gieruszczak (pilot Marek Skrobot), triumfator 24. Rajdu Festiwalu Polskiej Piosenki i Rajdu Karkonoskiego. W tym samym czasie laury dla Toyoty zdobywał legendarny Carlos Sainz. W klasyfikacji RSMP 93’ Krzysztof Hołowczyc zajął siódme miejsce, lecz był dopiero na drodze do swoich największych sukcesów. Jeszcze w grudniu 1993 r. Gieruszczak i Skrobot pokonali konkurentów na trasie 31. Rajdu Barbórka Warszawska.

W sezonie 1994 Przybylski i Gęborys z teamu Toyota Motor Poland zdobyli tytuł Rajdowych Mistrzów Polski. Odnieśli zwycięstwa w rajdach Kormoran, Krakowskim, Karkonoskim oraz Rajdzie Wisły. Na trzecim miejscu w RSMP 94’ uplasowała się załoga Hołowczyc/Wisławski za kierownicą Celiki GT-Four. Warto jednak dodać, że 52. Rajd Polski zwyciężyła włoska załoga Bertone/Chiapponi (Celica GT-Four), zaś Hołowczycowi przypadło 2. miejsce. Słowo „Celica” było na ustach każdego fana rajdów w Polsce.

Rok 1995 przyniósł zmiany personalne. „Hołek” i „Wiślak” (Hołowczyc i Wisławski) przeszli do zespołu Stomil Olsztyn/Mobil, nadal jednak startując Celicą, którą zdobyli tytuł Mistrza RSMP 1995. Team Toyoty wzmocnił utalentowany Robert Gryczyński, który debiutował we wrześniu 1995. Start był udany, bo wraz z pilotem Tomaszem Ryborzem zwyciężył 43. Rajd Wisły, prowadząc w mistrzowskim stylu Celicę ST185. W jednym z wywiadów Gryczyński wspominał: „Na tamte czasy sprzęt niesamowity, to było najlepsze auto w kraju”. W sezonie 1996 Gryczyński zdobył tytuł drugiego wicemistrza Polski. Ówczesnym partnerem rajdowców z zespołu TMPL była firma olejowa Castrol, pełna nazwa brzmiała więc Toyota Castrol Poland Team.

ST205 wjeżdża do akcji
Nowością sezonu 1997 była przygotowana przez profesjonalny zespół TMPL A-grupowa Celica GT-Four ST205 z numerem rejestracyjnym K-AM 6208 (później polskie WXG 999K). Jednostka 3S-GTE była wyposażona w ceramiczną turbosprężarkę Toyota CT20b i elektroniczny wtrysk paliwa. Niepowtarzalny ryk 300-konnego silnika kibice rajdowi pamiętają nawet dziś, po upływie dwóch dekad. Na zaproszenie TMPL do Polski przyleciał szwedzki rajdowiec Anders Kulläng, który przez kilka dni szkolił Gryczyńskiego i Burkackiego na różnych nawierzchniach. W 11. Zimowym Rajdzie Dolnośląskim (21–22 lutego 1997 r.) „Gryka” zajął 2. miejsce, plasując się za Hołowczycem. Trzecia pozycja przypadła załodze innej GT-Four (ST185) – Robertowi Herbie i Sławomirowi Lubie, sponsorowanym przez Tedex. Sezon 1997 był udany: Gryczyński zwyciężył 45. Rajd Wisły i Rajd Karkonoski oraz zdobył tytuł Rajdowego Wicemistrza Polski, wzbogacając dorobek rajdowego teamu TMPL.

Na początku 1998 roku Gryczyński zdobył pierwsze punkty w RSMP za kierownicą ST205, lecz już w kwietniu 1998 przesiadł się do Corolli WRC. Nie był to koniec rajdowych startów GT-Four na OS-ach polskich rajdów. W sezonach 1999 i 2000 czteronapędową Celicą startował m.in. Cezary Fuchs (Dialog Rally Team), pilotowany przez znanego ze startów z Gieruszczakiem Macieja Maciejewskiego. 31 grudnia 2001 r. wygasła rajdowa homologacja FIA nr. A 5521 dla Toyoty Celiki GT-Four grupy A.

toyota celica wrc

Toyota Celica GT-Four stała się ikoną rajdów WRC. Jeździli nią i triumfowali czołowi kierowcy lat 90., m.in. zdobywca 2 tytułów Rajdowego Mistrza Świata dla Toyoty, Carlos Sainz. Nie sposób pominąć także sukcesów Roberta Polaka i Jacka Ptaszka w rallycrossie, jakie zawodnicy ci odnosili jeszcze w latach 90. W pamięci polskich kibiców rajdowych auto zapisało się jako legendarny „przyrząd do zwyciężania”.

Załogi Toyoty Celiki, które zdobyły tytuły rajdowych mistrzów Polski:

1993 Paweł Przybylski / Krzysztof Gęborys Celica GT-Four (ST165 Team Toyota Motor Poland)

1994 Paweł Przybylski / Krzysztof Gęborys Celica GT-Four (ST165 Team Toyota Motor Poland)

1995 Krzysztof Hołowczyc / Maciej Wisławski Celica Turbo 4WD (ST185)

1996 Krzysztof Hołowczyc / Maciej Wisławski Celica Turbo 4WD (ST185)

1998 Robert Gryczyński / Tadeusz Burkacki Celica GT-Four ST 205/Corolla WRC (ST 165 Team Toyota Motor Poland)

Zobacz

30 lipca 2020

Ciężarki do wyważania kół

Na pierwszy rzut oka sam temat ciężarków do wyważania felg jest niesamowicie prosty. Są...
28 lipca 2020

Płynna skóra – czym jest i jak jej używać?

Wraz z przemierzaniem kolejnych kilometrów naszym samochodem, zużyciu ulega większość jego...
19 lutego 2020

Planujesz zakup pierwszego samochodu? Podpowiadamy, o czym warto pamiętać

​ Pierwszy samochód to źródło wspomnień na całe życie i pierwsze doświadczenia w roli...
Audio - Nautilus Kraków
Polecamy


 
Przegląd rynku